FEJN HUMA R-RELIKWI TAT-TLIET GHORRIEF?
Is-santwarju f'Köln huwa tassew sabih. Huwa possibbli li l-ghadam tal-Magi — Balthasar, Melchior u Caspar — jinzammu f'qabar tad-deheb fl-akbar katidral Gotiku fl-Ewropa? Tradizzjoni antika tirrakkonta l-istorja ta' kif l-igsma tal-Magi li zaru lit-tarbija Gesu’ sabu triqithom fil-post finali taghhom fil-Katidral ta' Köln fil-Germanja.
L-istorja hija rrakkontata fl-Historia Trium Regum tas-seklu 14 ta' Gwanni ta' Hildesheim jew "L-Istorja tat-Tliet Rejiet. Gwanni jghid li Baltasar, Melchior u Caspar kienu mill-Indja, l-Persja u l-Kaldea (li llum huma l-Iran u l-Iraq). Huma telqu separatament, iltaqghu fil-post tat-twelid f'Gerusalemm u mbaghad marru flimkien lejn Betlem. Wara li taw qima lil Kristu, regghu lura flimkien fl-Indja, fejn bnew knisja, u wara vizjoni ohra li wriet li hajjithom fid-dinja kienet se tispicca, mietu fl-istess hin u gew midfuna fil-knisja taghhom fl-Indja.
Mitejn sena wara, jispjega Gwanni ta' Hildesheim, Santa Elena, omm l-imperatur Konstantin, ivvjaggat lejn l-Indja u rkuprat il-korpi taghhom. Poggiethom f'kaxxa mzejna b'mod sabih u poggiethom fil-knisja kbira ta' Santa Sofia f'Kostantinopli. Fl-ahhar tas-seklu 6, l-imperatur Mauricius ordna li r-relikwi jigu trasferiti lejn il-belt Taljana ta' Milan.
L-ghadam ta' Balthasar, Melchior u Caspar baqghu f'Milan sa s-seklu 12, meta l-belt ta' Milan irvellat kontra l-imperatur Ruman Qaddis Frederiku Barbarossa. L-imperatur talab l-ghajnuna lil arcisqof ta’ Koln u dan mill-gdid ha kontroll ta’ Milan.
B'gratitudni, u "fuq talba kbira tal-arcisqof," l-imperatur ghadda r-relikwi lill-arcisqof ta' Köln li, fl-1164, li dan ittrasporta l-ghadam lejn Köln fejn eventwalment inbena katidral Gotiku biex jospitahom. L-ghadam ghadu hemm sal-lum f'relikuarju sabih tad-deheb fil-katidral.
Fl-1864, infetah ir-relikwarju u nstabu s-skeletri ta' tliet irgiel. Huwa possibbli li huma l-fdalijiet tat-tliet ghorrief li gew biex iqimu lit-tarbija Gesu’, jew huma biss tliet skeletri anonimi li gew offruti mill-imperatur lil Arcisqof ta’ Koln fil-bidu tal-Medju Evu bhala dawk tat-tliet ghorrief?
Hemm ftit indikazzjonijiet interessanti. It-tliet kranji huma ta' ragel zaghzugh, ragel ta' età medja u ragel anzjan. Mosajk tas-seklu 6 f'Ravenna li juri lill-Magi bhala ragel zaghzugh, ragel ta' nofs l-età u ragel anzjan. Dak id-dettall jaqbel, imma x'jigri mill-bqija ta’ l-istorja?
Ir-rakkont ta' Gwanni ta' Hildesheim dwar l-origini tat-tliet ghorrief huwa bbazat fuq leggendi antiki mis-sekli 5 u 6. Meta wiehed jibda jirricerka l-istorja tat-tliet ghorrief, hemm hafna leggendi u stejjer lokali mill-bidu tal-Medju Evu mill- Persja, l-Indja u c-Cina. L-istudjuz tat-Testment il-Gdid Brent Landau ittradotta manuskritt Sirjaku mis-seklu tminja, li jemmen li ghandu l-gheruq tieghu fi tradizzjonijiet hafna aktar antiki.
Madankollu, ix-xoghol ta' Landau juri biss kemm kien hemm verzjonijiet differenti tal-istorja tal-Magi fil-bidu tal-Medju Evu. Fil-leggendi differenti l-ghorrief jigu minn postijiet differenti u ghandhom firxa shiha ta' ismijiet differenti. Minn kull karattru fit-Testment il-Gdid, jidher li hemm aktar stejjer, leggendi u miti mirakoluzi li jikkontradixxu dwar il-Magi milli xi haddiehor. Kristjani antiki minn pajjizi mbieghda bhal Pakistan, ic-Cina, l-Etjopja, il-Persja u l-Asja Centrali kollha jiddikjaraw li huma d-dixxendenti taghhom.
Fil-fatt, m'ghandniex kwazi l-ebda evidenza arkeologika jew testwali specifika biex nghidu min kienu verament il-ghorrief jew minn fejn gew minnhom. Il-grajjat tal-evangelju ta' Mattew jghid biss li "gew mill-Lvant," u l-ewwel kummentaturi fuq l-Iskrittura ma jaqblux. Xi whud jissuggerixxu li l-Magi kienu mill-Persja, ohrajn li kienu Lhud mill-Jemen u ohrajn li l-Magi kienu mill-Gharabja.
Il-kaxxa tad-deheb fil-Katidral ta' Köln fiha l-ghadam tat-tliet ghorrief? Kwazi certament le, imma l-iskeletri hemmhekk johduna lura lejn is-seklu 6 u mat-tessut kumpless ta' stejjer medjevali dwar dawn il-figuri l-aktar misterjuzi mit-Testment il-Gdid.
X’inhu r-rizultat ta’ dan kollu? Ir-relikwarju u l-Katidral f'Köln jibqghu bhala xhieda rikka tal-qawwa u l-ispirazzjoni tal-istorja tal-ghorrief misterjuzi li hallew kollox biex jibdew vjagg twil u iebes biex isibu lil Gesù Kristu, u gia la darba marru f'din l-avventura biex jiskopru d-dawl tad-dinja, naghmlu tajjeb li nsegwu l-ezempju taghhom.